على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3784
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
منطق : كلى را گويند كه بر چند تن ذات كه حقيقت آنها يكى باشد واقع گردد مانند انسان كه بر همهء مردم واقع مىشود و فرس و بقر كه بر هر اسب و گاوى اطلاق مىگردد . نوع ( nu ' ) ا . ع . از اتباع جوع است . يق : جوعا له و نوعا . و نيز نوع : شنگى . يق : رماه الله بالجوع و النوع . نوعا ( nav'an ) م ف . پ . مأخوذ از تازى - كلية و بطور كلى و عموما و بيشتر اوقات و بطور معمول . نوعة ( nav'at ) ا . ع . ميوهء تر و تازه . نوعروس ( nav - 'arus ) ا . پ . زنى كه تازه شوهر كرده باشد . ج : نوعروسان . نوعروسان ( nav - 'arus n ) پ . ج . نوعروس . و نوعروسان بهار و يا نوعروسان روز و يا نوعروسان نوروز : درختان شكوفهدار . و نو عروسان چمن : نهالها و شاخههاى نو دميده و گلها و شكوفههاى نوشكفته . نوعنان ( nav - 'en n ) ص . پ . تازه لگام كرده شده . نوعى ( nav'i ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب بنوع و مقرر شدهء براى نوع . نوغ ( nuq ) ا . پ . واو مجهول - موضعى نزديك دشت قپچاق . نوف ( navf ) ا . ع . كوهان بلند . ج : انواف . و تلاق زن و آنقدر از تلاق كه در ختنه كردن مىبرند . و مكيدن پستان . و بانك و صدا . و بانك كفتار . و نام بطنى از همدان . و نام شخصى . نوف ( navf ) م . ع . ناف نوفا ( از باب نصر ) : دراز شد و بلند گرديد . و ناف على الشئ : برآمد بر آن چيز و مشرف شد بر آن چيز . نوف ( nuf ) پ . ح م . نوفيدن . ( واو مجهول ) ا . صدا و آوازى كه از كوه بر مىگردد . و جاى كاواك و غار و زير زمينى . و غوغايى كه از بسيارى مردمان و ديگر جانوران بهم رسد . و آواز و فرياد سگ . نوفاغ ( nuf q ) ا . پ . نام شهرى . نوفتم ( nuftam ) پ . كلمهء فعل يعنى نيفتم كه از افتادن باشد . نوفتى ( nufti ) پ . كلمهء فعل يعنى نيفتى تو . نوفر ( nufar ) و ( navfar ) ا . پ . نيلوفر . نوفل ( navfal ) ا . ع . دريا و بحر . و عطيه و دهش . و بعضى از اولاد سباع . و كفتار نر . و شغال . و سختى و شدت . و مرد بسيار عطا . و جوان خوش صورت . و از اعلام است . نوفلة ( navfalat ) ا . ع . نمك زار . و نمكدان . و گليمى پشمين كه زنان عرب بر آن خمير سازند . نوفه ( nufe ) ا . پ . صدا و آواز بلند و شور و غوغا و غوغايى كه از كثرت ازدحام مردمان و يا جانوران خيزد . نوفيدن ( nufidan ) ف ل . پ . صدا كردن . و بازگشت نمودن آواز . و بانك و شور و غوغا نمودن مردمان و يا جانوران و بانك برزدن و بآواز بلند بانك كردن و نعره زدن و فرياد كردن . و جنبيدن و حركت كردن . و پريشان شدن و آشفته گشتن . ف م : حركت دادن و جنبانيدن . نوق ( nuq ) ع . ج . ناقة . نوق ( navaq ) ا . ع . سپيدى با اندكى سرخى آميخته . نوقة ( nuqat ) ا . ع . دانايى و مهارت در هر چيزى . نوقة ( navaqat ) ا . ع . قصاب يهودى كه گوشت را از پيه پاك مىكند . نوقدم ( nav - qadam ) ا - ص . پ . كودكى كه تازه راه رفتن را آموخته باشد . و شاگرد و تلميذ مبتدى و نوآموز . نوك ( navk ) و ( nuk ) واو مجهول - ا . پ . سر از هر چيزى و انتهاى آن . و تيزى سر هر چيزى و سر تيز از هر چيزى . و آهنى كه بر بينى موزه محكم كنند . و سر انگشت . و منقار مرغ . و گوشهء پلك چشم . و نوك زبان : سر زبان . و نوك خامه و يا نوك قلم : سر قلم . نوك ( nuk ) ع . ج . انوك . و ج . نوكاء . نوك ( nuk ) و ( navk ) ا . ع . حمق و گولى . نوك ( navak ) م . ع . نوك نوكا و نواكة . ر . نواكة . نوكاء ( navk ' ) ص . ع . امرأة نوكاء : زن گول . ج : نوك . نوكار ( nav - k r ) ا - ص . پ . مبتدى و بىوقوف در كار و كمتجربه . و شاگرد و تلميذ . نوكال ( nuk l ) ا . پ . حيله و غدر . نوكدار ( navk - d r ) ص . پ . هر چيز كه داراى سر تيز باشد . نو كدخدا ( nav - kad - xod ) ا . پ . داماد و كسى كه تازه خانهدار شده باشد . نوكر ( navkar ) و ( nukar ) ا .